Het kan wel. Er heeft alleen nooit iemand het gevraagd

Waarom kan mijn systeem dit niet?

Als een systeem iets “niet kan”, zijn er twee mogelijkheden: het kan technisch echt niet, of er is ooit een regel bedacht die iets anders afbakende dan wat u nu nodig hebt. Dat tweede komt vaker voor. Het verschil merkt u door te vragen waaróm het niet kan — en niet of het kan.

Die vraag wordt zelden gesteld, want “dat kan het pakket niet” klinkt als een technisch feit. Meestal is het een besluit dat iemand jaren geleden heeft genomen en dat sindsdien niemand meer heeft aangeraakt.

Een sterretje in een ruit

Wij waren een middag bij een klant toen zijn telefoon ging. Er zat een sterretje in zijn autoruit: vervelend, niet stuk, prima te repareren. Hij belde de garage.

En daar liep hij tegen de muur op die iedereen kent: wel verzekerd, en toch niet gedekt. “Daar bent u niet voor verzekerd. Het glas is immers niet stuk, er zit alleen een sterretje in. U betaalt 75 euro eigen risico.”

Hij vroeg om een moment, legde de telefoon neer, liep naar beneden, pakte een baksteen en gooide die door zijn eigen voorruit. Wij hoorden boven het glas rinkelen. Daarna liep hij rustig weer naar boven, pakte de telefoon en zei droog: “Maar nu is hij compleet stuk.”

Het gesprek stond op de speaker. Wij hoorden de garage zeggen: dat verandert de zaak, ik ga hem voor u inplannen.

Was dat de juiste oplossing?

Nee, en dat is toen ook gezegd. Het kostte hem een hele ruit in plaats van een reparatie, dus goedkoop was het niet.

Maar daar ging het hem niet om. Hij liep tegen een regel aan die niet over de werkelijkheid ging maar over een definitie — en hij liet zien dat je aan die definitie kunt draaien.

Dat is precies de bewerking die in ons vak nuttig is, en gelukkig zonder bakstenen.

Hoe dat er in software uitziet

Een proces dat vastloopt op een regel die ooit ergens bedacht is. Een pakket dat iets niet kan omdat niemand het ooit gevraagd heeft. Een offerte die drie weken duurt omdat het nu eenmaal zo gaat.

Dat zijn allemaal sterretjes in een ruit. Het lijkt vast te liggen, en dat is het niet.

Wat wij in de praktijk het vaakst tegenkomen:

“Het pakket ondersteunt dat niet.” Soms klopt dat. Vaker betekent het dat het niet in het standaardscherm zit, terwijl de gegevens er wel zijn. Dan is er een andere weg naar binnen — daarover gaat systemen koppelen.

“Dat mag niet van de leverancier.” Meestal een licentievraag, geen technische. Het antwoord verandert zodra iemand het opschrijft en voorlegt.

“Dat hebben we altijd zo gedaan.” De eerlijkste van de drie, want die doet niet alsof het een technisch bezwaar is. Hier valt bijna altijd iets te winnen.

Wanneer u juist níét moet doordouwen

Dit verhaal heeft een spiegelbeeld, en dat is minstens zo belangrijk.

Er is voor bijna alles een oplossing. Of het de juiste oplossing is, is een andere vraag. Een systeem dat u met kunst- en vliegwerk laat doen wat het niet bedoeld is te doen, wordt uw volgende probleem — en dan een dat niemand meer begrijpt.

Het verschil zit hem hierin: draait u aan een definitie die niets meer afbakent, of omzeilt u een grens die er met reden staat? Dat eerste is opruimen. Dat tweede is uitstellen.

Wij zeggen daarom regelmatig dat iets niet gebouwd moet worden. Zie maatwerk of een pakket voor waar die grens bij ons ligt.

De vervolgvraag die u kunt stellen

Neem het eerstvolgende moment waarop iemand zegt dat iets niet kan, en stel één vervolgvraag: waaróm niet?

Krijgt u een technisch antwoord, dan weet u waar u aan toe bent. Krijgt u “zo staat het in het systeem”, dan hebt u een sterretje gevonden.

Waar dit verhaal vandaan komt

Dit gebeurde midden in een sessie bij een klant, met de telefoon op de speaker. Marc schreef het op als Toen pakte hij een baksteen — een regel die niet over de werkelijkheid ging.